Ventilatiebox maakt lawaai: oorzaken en wat je eraan doet

Een ventilatiebox die bromt, fluit of ratelt, zet je niet uit: dan stopt de afvoer van vocht en vieze lucht. Laat hem nakijken. Vaak helpt onderhoud en opnieuw inregelen. Is de box oud en draait hij op wisselstroom, dan is een nieuwe gelijkstroombox stiller en zuiniger.^MC

Wat normaal is

Een ventilatiebox draait dag en nacht, dus je hoort hem soms. Een zacht zoemen op zolder of in de ruimte van de cv-ketel is normaal. Je moet hem niet horen in de slaapkamer, en hij mag je niet wakker houden.

Er zijn twee normen die iets zeggen over hoe stil het moet:

• De bouwregels voor nieuwbouw. De mechanische ventilatie mag in een woon- of slaapkamer van een woning maximaal 30 dB geven, gemeten volgens NEN 5077.^IPLO Die eis geldt voor een nieuw gebouwde woning. Voor een bestaande woning zegt hij vooral wat redelijk is.
• Het energielabel van de unit. Sinds 1 januari 2016 heeft een nieuwe ventilatie-unit een energielabel, met daarop ook het geluid. Het maximum was 45 dB; voor units die in 2018 of later op de markt kwamen is dat 40 dB.^MC

Die twee getallen meten niet hetzelfde. Het label gaat over het geluid van de unit zelf. De bouwregel gaat over wat je in de kamer hoort, door kanalen en wanden heen. Een stille unit kan dus toch luid klinken als hij slecht is opgehangen of als de kanalen het geluid doorgeven.

Waar het geluid vandaan komt

Indeling van de redactie op basis van Milieu Centraal, Ventilatie met mechanische afvoer (laatst gewijzigd 24 augustus 2026, gelezen op 14 oktober 2026). De oplossingen in de laatste kolom noemt Milieu Centraal; de koppeling aan het soort geluid is een eerste richting, geen diagnose.

Vuil

Stof en vet hopen zich op in de ventielen, in de kanalen en op de waaier van de box. Daardoor moet de motor harder werken, en een waaier met een laag vuil loopt niet meer gelijk. Oude wisselstroomboxen raken vaak erg vervuild en maken meer geluid, schrijft Milieu Centraal.^MC Het onderhoud aan de box met de motor kun je niet zelf doen: laat dat eens in de 2 jaar doen.^MC

Inregelen

Elk ventiel is ingesteld op een bepaalde opening. Draai je eraan, of zet je na het schoonmaken een ventiel in de verkeerde stand of op de verkeerde plek terug, dan kan het gaan fluiten. Ook als je een ventiel verder dichtzet om het stiller te krijgen, verandert de luchtstroom in de rest van het huis. Een installateur kan het systeem opnieuw inregelen.^MC

Trillingen en kanalen

Een box die direct op een houten zoldervloer of balk staat, geeft trillingen door. Dan bromt het in kamers ver van de box. Milieu Centraal noemt twee oplossingen: de box met geluiddempend materiaal bevestigen, of er een afsluitbare kast omheen bouwen. Geluid dat via de kanalen reist, verminder je met geluiddempers in de kanalen.^MC

Een oude motor

Heb je nog een wisselstroomventilator, vervang die dan door een gelijkstroomventilator. Die is stiller én zuiniger.^MC Je herkent een wisselstroommotor aan AC, wisselstroom of 230 V op het typeplaatje.^MC Boxen die vóór 2005 zijn geplaatst, zijn vaak wisselstroomboxen.^MC Wat vervangen kost, staat in ventilatiebox vervangen.

Wat je zelf kunt doen

1. Luister waar het zit. Ga naar de box, naar elk ventiel en naar de slaapkamer. Is het geluid het hardst bij de box, bij één ventiel of overal even zacht?
2. Vergelijk de standen. Hoor je het alleen op stand 3, dan is dat de stand voor koken en douchen. Hoor je het ook op stand 1, dan is er iets mis.
3. Maak de ventielen schoon. Eén voor één, met een sopje, en zet ze in dezelfde stand terug. Zie mechanische ventilatie schoonmaken.
4. Kijk naar het typeplaatje. AC of DC, en het jaar. Dat helpt de installateur.
5. Laat het nakijken. Zet je de box soms uit vanwege geluid, laat het systeem dan nakijken door een installateur.^MC

Waarom uitzetten geen oplossing is

Het is verleidelijk: de box maakt lawaai, dus de stekker eruit. Maar zonder ventilatie blijft vocht van koken, douchen en ademen in huis hangen. Zet je de ventilatie lange tijd uit, dan vergroot je de kans op schimmel.^MC Uitzetten mag alleen tijdens onderhoud of bij een ramp, als de overheid vraagt ramen en deuren te sluiten.^MC

Hoor je de ventilatie 's nachts in de slaapkamer? Zet hem dan niet lager dan stand 2 als je drie standen hebt.^MC Los liever de oorzaak op. Hoe je de standen gebruikt, lees je in welke stand voor je mechanische ventilatie.

Appartement of huurwoning

In appartementen vanaf de jaren 70 zit vaak mechanische ventilatie. Dat kan een eigen box per woning zijn, aangesloten op een centraal kanaal, of één collectief systeem voor het hele gebouw.^MC Bij een collectief systeem kun je zelf weinig doen. Meld klachten over geluid bij de verhuurder of de VvE, eventueel samen met buren die hetzelfde horen.^MC Huurders kunnen ook terecht bij de Woonbond.^MC

Meer over standen en geluid staat in de gids standen en geluid.

Veelgestelde vragen

Waarom maakt mijn ventilatiebox zoveel lawaai?

Vaak door vuil op de waaier of in de ventielen, door een versleten motor, door een box die trillingen doorgeeft aan de vloer, of door een oude wisselstroommotor. Laat een installateur kijken; die kan onderhoud doen en het systeem opnieuw inregelen.^MC

Hoeveel geluid mag een ventilatiebox maken?

In nieuwbouw mag de mechanische ventilatie in een woon- of slaapkamer maximaal 30 dB geven.^IPLO Het energielabel van een unit vanaf 2018 staat een geluid van maximaal 40 dB toe.^MC

Mag ik de ventilatie uitzetten als hij te luid is?

Nee. Laat het systeem nakijken in plaats van het uit te zetten. Uit betekent geen afvoer van vocht en vieze lucht.^MC

Helpt een nieuwe box tegen geluid?

Vaak wel. Een gelijkstroomventilator is stiller én zuiniger dan een wisselstroomventilator.^MC